Menu
Yerin kiçik modeli qlobus adlanır. İlk qlobus qədim yunan filosofu, Aristotelin davamçısı, Perqam kitabxanasının mühafizəçisi Maloslu Kratos tərəfindən eramızdan əvvəl II əsrdə hazırlanıb. Bu məlumat, qədim yazıçıların əsərlərində qeyd edilib. Bu model və ya bu cür hansısa biri indiki dövrə gəlib çatmayıb. Lakin onu görənlər deyirdilər ki, Kratosun hazırladığı yumru kürənin üzərində böyük bir quru parçası çəkilmişdi və o çaylar vasitəsilə hissələrə bölünmüşdü. Bu çaylar Kratos tərəfindən ocean adlandırılırmış. Bu haqda məlumat qeyd edilsə də, həmin qlobus dövrümüzə gəlib çatmadığından alimlər onu ilk qlobus hesab etmirlər. Hazırda dünyada qəbul edilən ilk qlobus alman coğrafiyaşunası, səyyahı və riyaziyyatçısı olan Martin Behaymın tərəfindən 1492-ci ildə hazırlanmış qlobusdur. Bu qlobusun diametri 54 sm təşkil edir. Həmin nümunə günümüzə qədər gəlib çatmış və hazırda Nürnberq şəhər muzeyində saxlanılır.

Behaym hazırladığı bu qlobusu “Yer alma üzərində” adlandırıb. Qeyd edək ki, qlobus sözü latıncadan tərcümədə “kürə” deməkdir. Yer kürəsinin bu modelləri sonralar qlobus adlandırılmağa başlanılıb. Bununla, alimlər qeyd edir ki, Yer kürəsinin dəqiq modeli Amerika qitəsinin kəşfi ilə yaradılıb. Behaymın hazırladığı bu model isə qədim yunan alimi Ptolomeyin hazırladığı xəritədən götürülüb.

Qlobuslar qədim dövrlərdən bu günə qədər diqqət mərkəzində olmuşdur. Hər bir imperator, monarx, liderin özünəməxsus bir qlobus otağı, kabinetləri, iş otaqları olmuşdur. Dənizçi və zadəganların da evində qlobusa rast gələ bilərdiniz. Qlobusun olması olduğu yerin nə qədər intellectual və ziyalı bir ailəyə məxsus olduğunun işarəsi idi.

 Müasir qlobuslar qədim qlobuslardan çox fərqlidir. Əvvəlki qlobuslar kor-koranə hazırlanırdı və dünyanın bütün ərazilərini özündə əks etdirmirdi. Lakin indiki qlobuslarda hər bir yer dəqiqliyi ilə göstərilir.